W 2024 roku nasz kraj po raz kolejny udowodnił swoją pozycję. Ponadto należy do liderów rozwoju energii słonecznej w Europie. Zakończony rok przyniósł imponujący wzrost mocy zainstalowanej. Jednocześnie ugruntował pozycję Polski jako jednego z najdynamiczniej rozwijających się rynków fotowoltaicznych na Starym Kontynencie.
Rekordowe wyniki polskiej fotowoltaiki w 2024 roku
Najnowsze dane przedstawiono w raporcie Instytutu Energetyki Odnawialnej. Raport nosi tytuł „Rynek fotowoltaiki w Polsce 2025”. Pokazuje on, że polska fotowoltaika osiągnęła kolejny kamień milowy. W 2024 roku w Polsce oddano do użytku elektrownie fotowoltaiczne o łącznej mocy 4,1 GW. Tym samym zapewniło to naszemu krajowi 5. miejsce w Unii Europejskiej. Mowa o rocznym przyroście mocy zainstalowanej (3,7 GW).
Na końcu 2024 roku łączna moc zainstalowana fotowoltaiki w Polsce wyniosła 20,2 GW. To oznacza, że nasz kraj zajmuje 6. miejsce w UE pod względem skumulowanej mocy. Przed Polską znajdują się jedynie energetyczne potęgi. Należą do nich: Niemcy (89,9 GW), Hiszpania (36,2 GW), Holandia (36,0 GW), Włochy (24 GW) oraz Francja (21,1 GW).
Fotowoltaika i energetyka wiatrowa razem kształtują przyszłość
Szczególnie imponuje udział odnawialnych źródeł energii w krajowym zapotrzebowaniu na prąd. Fotowoltaika i energetyka wiatrowa razem odpowiadały za 23,5% krajowego zapotrzebowania na prąd w 2024 roku. Ponadto stanowiło to wzrost o 3 punkty procentowe względem 2023 roku.
Struktura rozwoju – od prosumentów do farm fotowoltaicznych
Charakterystyczną cechą polskiego rynku fotowoltaicznego jest zmiana struktury inwestycji. We wcześniejszych latach za zwiększanie mocy odpowiadał głównie segment prosumencki. Jednak po zmianie systemu rozliczeń z net-meteringu na net-billing w kwietniu 2022 roku sytuacja się zmieniła. Mianowicie inwestycje w prosumenckie systemy PV wyraźnie zmalały.
W 2024 roku przyłączono 141,5 tys. nowych mikroinstalacji o łącznej mocy 1,43 GW. Program Mój Prąd wsparł 53,5 tys. z nich. Obejmował tym blisko 10 tys. magazynów energii elektrycznej. Dodatkowo obejmował prawie 4 tys. innych urządzeń wspomagających autokonsumpcję.
W miejsce spadających inwestycji prosumenckich zaczęło pojawiać się więcej dużych, naziemnych instalacji. Dzięki temu zostało utrzymane ogólne wysokie tempo rozwoju krajowej fotowoltaiki. To pokazuje, jak farmy fotowoltaiczne stają się coraz ważniejszym elementem polskiego miksu energetycznego.
Nowe wyzwania – curtailmenty i spadające ceny energii
Polska fotowoltaika w europejskiej czołówce musi mierzyć się z nowymi wyzwaniami operacyjnymi. Rozwój sektora PV powoduje coraz częstsze występowanie tzw. curtailmentów. Są to ograniczenia w generacji energii z farm fotowoltaicznych.
Zjawisko to wcześniej było incydentalne. Teraz jednak stało się stałym elementem bilansowania krajowego systemu elektroenergetycznego. W pierwszej połowie 2025 roku (do czerwca) operator systemu przesyłowego zredukował około 600 GWh energii z PV. To o 34% więcej niż w analogicznym okresie 2024 roku.
Wpływ na rentowność inwestycji
Dodatkowym problemem są spadające ceny energii. Dotyczy to zwłaszcza godzin szczytowej produkcji PV. Wpływa to na rentowność inwestycji. Dodatkowo zmniejsza zainteresowanie nowymi projektami. W konsekwencji może zagrozić realizacji długoterminowych celów transformacji energetycznej.
Te wyzwania pokazują, jak ważne jest profesjonalne podejście do planowania instalacji fotowoltaicznych. Równie ważne jest profesjonalne podejście do ich eksploatacji. Dlatego coraz większego znaczenia nabierają usługi O&M. Pozwalają one optymalizować wydajność oraz rentowność inwestycji.
Pozycja Polski na tle Europy i świata
W zestawieniu największych rynków fotowoltaicznych świata polska fotowoltaika plasuje się tuż za pierwszą dziesiątką. W 2024 roku zajęliśmy 11. miejsce na świecie pod względem przyrostu mocy PV.
Wskaźniki per capita przewyższają globalne potęgi
Szczególnie imponująco prezentuje się wskaźnik mocy PV per capita w Polsce. Na koniec 2024 roku był on wyższy niż w Stanach Zjednoczonych i Chinach. To pokazuje, jak dynamicznie rozwija się sektor fotowoltaiczny w naszym kraju. Mowa o przeliczeniu na liczbę mieszkańców.
Prognozy rozwoju do 2030 roku
Według prognoz branżowych polska fotowoltaika może osiągnąć poziom 38 GW mocy PV już w 2028 roku. To znacznie wcześniejszy termin niż założony przez rząd. Rząd przewiduje osiągnięcie takiego poziomu dopiero w 2035 roku.
Tempo wzrostu porównywalne z dojrzałymi rynkami
Eksperci z Instytutu Energetyki Odnawialnej podkreślają istotny fakt. Pomimo wyraźnego spowolnienia tempa wzrostu w latach 2023-2024, sektor fotowoltaiczny w Polsce rozwija się w odpowiednim tempie. Jest ono porównywalne z krajami o dojrzałych rynkach. Należą do nich Niemcy czy Hiszpania.
Znaczenie dla transformacji energetycznej
Polska fotowoltaika w europejskiej czołówce odgrywa kluczową rolę w transformacji energetycznej kraju. Fotowoltaika stanowi już ponad 63% mocy zainstalowanej OZE w Polsce. To czyni ją bezspornemu liderem wśród wszystkich odnawialnych źródeł energii.
Wpływ na całą gospodarkę
Rozwój fotowoltaiki „ciągnie” za sobą rynek inteligentnych rozwiązań towarzyszących. Należą do nich magazyny energii służące poprawie funkcjonowania instalacji PV na rynku energii. Ponadto zwielokrotnia łańcuch wartości. To pokazuje, jak sektor fotowoltaiczny staje się motorem innowacji w całej branży energetycznej.
Wyzwania infrastrukturalne
Rosnące nasycenie rynku stwarza problemy z punktu widzenia zarządzania siecią. Również okresowa nadpodaż energii z instalacji fotowoltaicznych stanowi wyzwanie. Kluczowe znaczenie mają inwestycje w rozwój i modernizację sieci elektroenergetycznych. Umożliwią one odbiór energii generowanej w instalacjach OZE.
Potrzeba elastyczności systemu
Mitygacja problemów związanych z curtailmentami wymaga nowych strategicznych działań. Dodatkowo wymaga rozwoju innowacyjnych rozwiązań. Potrzebne są inwestycje w:
- Magazyny energii
- Inteligentne sieci elektroenergetyczne
- Systemy zarządzania popytem
- Międzynarodowe połączenia przesyłowe
Rola sektora prywatnego
Polska fotowoltaika w europejskiej czołówce to również zasługa dynamicznie rozwijającego się sektora prywatnego. Firmy zajmujące się budową farm fotowoltaicznych odgrywają kluczową rolę. Również firmy świadczące usługi eksperckie, jak audyty due diligence, mają istotne znaczenie. Pomagają w utrzymaniu wysokiego tempa rozwoju.
Znaczenie profesjonalnego wsparcia
W miarę dojrzewania rynku rośnie znaczenie profesjonalnych usług wspomagających. Coraz więcej inwestorów docenia wartość:
- Regularnego mycia paneli fotowoltaicznych
- Profesjonalnych usług O&M
- Odpowiedniego recyklingu paneli fotowoltaicznych
Perspektywy na 2025 rok
Rok 2025 będzie kluczowy dla dalszego rozwoju sektora. Polska fotowoltaika w europejskiej czołówce stoi przed wyzwaniami związanymi z:
- Optymalizacją wykorzystania mocy przyłączeniowych
- Rozwojem magazynowania energii
- Implementacją nowych rozwiązań technologicznych
- Dostosowaniem do zmieniających się warunków rynkowych
Nowe możliwości technologiczne
Rozwój technologii otwiera nowe możliwości dla polskiej fotowoltaiki. Należą do nich systemy magazynowania energii czy inteligentne zarządzanie siecią. Inwestycje w te obszary będą kluczowe dla utrzymania pozycji lidera w Europie.
Podsumowanie
Polska fotowoltaika w europejskiej czołówce to nie przypadek. Jest to wynik konsekwentnej polityki energetycznej oraz sprzyjających warunków regulacyjnych. Dodatkowo to efekt dynamicznie rozwijającego się sektora prywatnego. Z mocą zainstalowaną 20,2 GW na końcu 2024 roku Polska zajmuje wysoką pozycję. Ponadto z 5. miejscem w UE pod względem przyrostu mocy nasz kraj udowadnia istotny fakt. Transformacja energetyczna w oparciu o energię słoneczną jest nie tylko możliwa. Już się dzieje.
