Proces recyklingu paneli fotowoltaicznych nie należy do prostych. Główną przyczyną jest wielowarstwowa konstrukcja paneli. Za przykład może posłużyć oddzielenie folii EVA od krzemu bez uszkodzenia materiału. To wymagające zadanie.
Etapy recyklingu
Przejdźmy do etapów recyklingu, aby wiedzieć, czego należy się spodziewać. I tak, po kolei:
- Demontaż i segregacja – panele są najpierw rozbierane na podstawowe komponenty: ramki aluminiowe, kable, złącza i same moduły fotowoltaiczne.
- Usuwanie warstw ochronnych – kolejnym krokiem jest oddzielenie szkła ochronnego i folii EVA (etylenu octanu winylu), która łączy poszczególne warstwy panelu.
- Odzyskiwanie krzemu – to najważniejszy etap, ponieważ krzem stanowi podstawę ogniw fotowoltaicznych. Wykorzystuje się tu procesy chemiczne i termiczne, które pozwalają odzyskać krzem w wysokiej czystości nadający się do ponownego użycia. To skomplikowane prace. Przeciętny użytkownik nie powinien się zadręczać tym procesem. Wspominamy o tym dla celów informacyjnych.
- Rekuperacja metali – z paneli odzyskuje się również cenne metale jak srebro (z kontaktów elektrycznych), aluminium (z ram) i miedź (z przewodów).
Opcje recyklingu
W przypadku naszego rynku recyklingiem mogą zajmować się:
- producenci i importerzy – zgodnie z prawem UE i polskim, producenci paneli mają obowiązek organizacji systemu odbioru i recyklingu. Warto sprawdzić czy producent naszych paneli oferuje taką opcję.
- punkty Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK) – podkreślmy, że niektóre gminy przyjmują panele fotowoltaiczne jako odpady elektryczne i elektroniczne. Koniecznie należy to sprawdzić.
- wyspecjalizowane firmy recyklingowe – wśród nich Lighthief, która specjalizujące się w recyklingu paneli PV.
- instalatorzy – niektórzy instalatorzy oferują usługi demontażu i przekazania paneli do recyklingu przy wymianie instalacji.
Materiały z odzysku paneli fotowoltaicznych
Proces recyklingu paneli fotowoltaicznych jest złożony. W trakcie jego przeprowadzania można odzyskać kilka cennych materiałów:
- Szkło – stanowi około 75-80% masy panelu i może być w pełni przetwarzane do produkcji nowych produktów szklanych.
- Aluminium – z ram paneli, które jest w 100% nadające się do recyklingu i zachowuje swoje właściwości po przetworzeniu.
- Krzem – z ogniw fotowoltaicznych, choć jego odzyskiwanie wymaga bardziej zaawansowanych procesów technologicznych. Może być ponownie wykorzystany do produkcji nowych ogniw.
- Srebro – używane w połączeniach elektrycznych ogniw. Jest to cenny metal, więc jego odzyskiwanie ma sens ekonomiczny.
- Miedź – z przewodów i połączeń elektrycznych wewnątrz panelu.
- Polimery – z folii ochronnych, choć ich recykling jest bardziej skomplikowany.
- Inne metale – w mniejszych ilościach, jak ołów z połączeń lutowniczych czy cynk.
Obecnie w Polsce można powiedzieć, że dopiero rozwija się infrastruktura recyklingu paneli PV, co jest ważne ze względu na to, że pierwsze masowo instalowane panele zbliżają się do końca swojego żywotności (20-25 lat). Procesy recyklingu pozwalają odzyskać nawet do 95% materiałów z paneli. To zdecydowanie wywrze mniejszy wpływ na środowisko.
Tak jak wspominaliśmy proces recyklingu paneli fotowoltaicznych nie jest prosty. Głównie ze względu na wielowarstwową konstrukcję paneli. Szczególnie trudne jest oddzielenie folii EVA od krzemu bez uszkodzenia materiału. Różne technologie paneli (krzemowe, cienkowarstwowe) wymagają odmiennych metod recyklingu.
Główna część panelu, czyli szkło, krzem i metale są rozdrabniana mechanicznie. Następnie stosuje się różne metody separacji, są to:
- Separacja magnetyczna – do oddzielenia metali żelaznych,
- Separacja wiroprądowa – do odzyskania metali nieżelaznych (miedź, srebro),
- Separacja gęstościowa – do rozdzielenia szkła od krzemu.
Proces recyklingu paneli fotowoltaicznych jest złożony. Głównie ze względu na wielowarstwową konstrukcję paneli. Szczególnie trudne jest oddzielenie folii EVA od krzemu bez uszkodzenia materiału. Różne technologie paneli (krzemowe, cienkowarstwowe) wymagają odmiennych metod recyklingu.
Wymogi i pozwolenia
Aby zajmować się recyklingiem paneli fotowoltaicznych firma, do której trafimy musi spełniać kilka kluczowych wymogów. Krótko tylko dodamy, że firma, do której zgłosimy się powinna spełniać odpowiednie wymogi prawne i licencyjne, czyli zezwolenia i wpisy do rejestrów. Pamiętajmy o tym, żeby uniknąć kłopotów.
Lepiej sprawdzić, czy firma, którą wybraliśmy posiada:
- wpis do rejestru przedsiębiorców wykonujących działalność w zakresie odzysku – prowadzonego przez marszałka województwa,
- wpis do Rejestru Działalności Regulowanej (RDR) w przypadku niektórych rodzajów działalności.
Personel również powinien posiadać odpowiednie kwalifikacje. Powinny mieć stosowne certyfikaty, uprawnienia w zakresie gospodarki odpadami. Nie może zabraknąć osoby odpowiedzialnej za prowadzenie działalności w zakresie odzysku.
Firma, która wykonuje recykling paneli podlega WEEE, a dokładnie dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/19/UE z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. To oznacza:
- konieczność współpracy z organizacjami odzysku,
- dokumentowanie procesów odzysku,
- raportowanie do właściwych organów,
- osiąganie określonych poziomów odzysku i recyklingu.
Lepiej zapytać o te sprawy i nie przegapić ich.
Sposoby zarobku na recyklingu
Wiele osób zastanawia się, czy proces recyklingu jest kosztowny. Panele fotowoltaiczne mogą być źródłem zarobku lub znacznie zmniejszać koszty poprzez:
- sprzedaż do firm recyklingowych – niektóre firmy w Polsce już skupują stare panele,
- samodzielne demontowanie – odzyskiwanie aluminium z ram i miedzi z kabli,
- sprzedaż sprawnych paneli – jeśli część instalacji jeszcze działa, można je sprzedać na rynek wtórny.
Podsumowanie
Gdy uznamy, że nadszedł czas recyklingu naszych paneli fotowoltaicznych szukając firmy, sprawdźmy dokładnie, czy ta, której wreszcie chcemy powierzyć zadania posiada wszelkie pozwolenia i uprawnienia.
Dodajmy na koniec, że recykling paneli PV to nie tylko kwestia ekonomiczna, ale również środowiskowa i co także wymaga podkreślenia strategiczna. Pozwala na zmniejszenie zależności od importu surowców i ograniczenie wpływu na środowisko.
