Redysponowanie fotowoltaiki w Polsce osiągnęło w 2025 roku poziomy, które jeszcze niedawno wydawały się nierealne. Ponadto PSE coraz częściej sięga po mechanizm curtailmentu. Operator wyłącza farmy fotowoltaiczne z sieci w słoneczne dni. Dodatkowo tylko w pierwszych czterech miesiącach tego roku do sieci nie trafiły niemal 392 GWh energii odnawialnej. Przede wszystkim znaczną część stanowiła energia z instalacji PV. Jednocześnie to problem, który dotyka nie tylko wielkich inwestorów, ale całą branżę fotowoltaiczną w Polsce.
Skala redysponowania fotowoltaiki w Polsce – liczby mówią same za siebie
Redysponowanie fotowoltaiki w Polsce w 2025 roku osiągnęło rekordowe rozmiary. Dlatego dane zebranych przez think-tank Forum Energii pokazują dramatyczny wzrost curtailmentu. Natomiast w samym kwietniu 2025 roku PSE ograniczyło generację ze źródeł odnawialnych w ilości 251,3 GWh. Ponadto prawie 90% obejmowało cięcia produkcji energii z dużych farm fotowoltaicznych.
Również porównując z poprzednimi latami, skala problemu staje się jeszcze bardziej widoczna. Głównie w 2024 roku redysponowanie objęło 731 GWh energii odnawialnej. Jednocześnie około 597 GWh dotyczyło fotowoltaiki. Natomiast w 2023 roku curtailment ograniczył zaledwie 74 GWh. Tym samym to wzrost dziesięciokrotny w ciągu zaledwie dwóch lat.
Dlaczego PSE wyłącza farmy fotowoltaiczne?
PSE stosuje mechanizm redysponowania fotowoltaiki w Polsce przede wszystkim z powodów bilansowych. Dlatego operator sieci przesyłowej musi zapewnić równowagę między podażą a popytem na energię elektryczną. Szczególnie w słoneczne dni farmy fotowoltaiczne osiągają szczytowe wartości produkcji. Jednocześnie zapotrzebowanie na energię jest niskie. W rezultacie PSE wydaje polecenia ograniczenia produkcji.
Dodatkowo problem pogłębia brak elastyczności konwencjonalnych źródeł energii. Głównie elektrownie węglowe charakteryzują się wysokimi minimami technicznymi. Ponadto mają długie czasy rozruchu. Tym samym ograniczają możliwości szybkiego dostosowania się do zmiennych warunków w sieci. Również krajowy system elektroenergetyczny nie dysponuje wystarczającą liczbą magazynów energii. W rezultacie nie może przejąć nadwyżek produkcji z OZE.
Curtailment fotowoltaiki – systematyczny problem czy chwilowe trudności?
Redysponowanie fotowoltaiki w Polsce nie jest już sporadycznym zjawiskiem. Natomiast stało się systematycznym problemem. Ponadto dane PSE pokazują konkretne liczby. Głównie od początku 2025 roku do maja nierynkowe redysponowanie miało miejsce podczas 54 dni. W rezultacie co drugi dzień w Polsce wyłączano farmy fotowoltaiczne z sieci.
Dodatkowo eksperci wskazują na nasilający się trend. Curtailment fotowoltaiky będzie się nasilał wraz z dalszym rozwojem mocy zainstalowanych w OZE. Jednocześnie brak inwestycji w modernizację sieci przesyłowej stanowi barierę. Również niewystarczająca liczba magazynów energii powoduje problemy. Tym samym system nie nadąża za dynamicznym wzrostem produkcji z farm fotowoltaicznych.
Rekompensaty za redysponowanie – teoria vs praktyka
Właściciele farm fotowoltaicznych mają teoretycznie prawo do rekompensat za utracone przychody. Jednakże w praktyce uzyskanie rekompensaty za curtailment fotowoltaiki okazuje się problematyczne. Ponadto Polskie Stowarzyszenie Fotowoltaiki (PSF) przekazuje niepokojące informacje. Głównie do tej pory nie odnotowano przypadku wypłaty rekompensaty właścicielom farm fotowoltaicznych.
Główną barierą są zapisy w umowach przyłączeniowych. Dodatkowo nowelizacja Prawa energetycznego z 28 lipca 2023 roku wprowadza obowiązek zawierania zapisów wykluczających gwarancję niezawodnych dostaw energii. W praktyce oznacza to, że wytwórcy nie mogą wyrażać zgody na takie warunki. Natomiast są im one narzucone odgórnie. W rezultacie pozbawia ich możliwości ubiegania się o rekompensaty finansowe.
Stanowisko PSE w sprawie rekompensat za redysponowanie
PSE przedstawia odmienną wersję wydarzeń. Dlatego rzecznik Polskich Sieci Elektroenergetycznych zapewnia o systematycznych wypłatach rekompensat za redysponowanie fotowoltaiki w Polsce. Jednocześnie wyjaśnia, że obecne redysponowania realizują ze względów bilansowych. Natomiast ograniczenia w umowach przyłączeniowych dotyczą względów „sieciowych” w przeważającej większości umów.
Ponadto od października 2024 roku PSE udostępnia portal do składania wniosków o rekompensaty. Tym samym ma to znacząco ułatwiać procedurę. Również operator tłumaczy wydłużenie procesu rozpatrywania wniosków. Głównie ze względu na rosnącą liczbę redysponowań i związanych z tym wniosków od wytwórców. Jednakże PSE zapewnia o systematycznym rozpatrywaniu dokumentów.
Wpływ curtailmentu na rozwój fotowoltaiki w Polsce
Redysponowanie fotowoltaiki w Polsce wywiera negatywny wpływ na rentowność inwestycji w farmy fotowoltaiczne. Dlatego właściciele instalacji PV tracą planowane przychody. Jednocześnie może to zniechęcać do nowych inwestycji w sektorze OZE. Dodatkowo problematyczne jest to, że redysponowanie nie jest przewidywalne. W rezultacie inwestorzy nie mogą zaplanować, kiedy PSE wyłączy ich instalacje z sieci.
Branża fotowoltaiczna postuluje wprowadzenie automatyzacji procesu wnioskowania o rekompensaty. Ponadto domaga się zmiany przepisów prawnych, które ograniczają możliwości uzyskania odszkodowań. Tym samym bez systemowych rozwiązań curtailment fotowoltaiki może hamować dalszy rozwój OZE w Polsce.
Przyszłość redysponowania fotowoltaiki w Polsce
Eksperci przewidują, że redysponowanie fotowoltaiki w Polsce będzie się nasilało w kolejnych miesiącach. Głównie brak inwestycji w elastyczne źródła energii, magazyny i modernizację sieci przesyłowej oznacza, że system nie nadąży za dynamicznie rosnącą mocą zainstalowaną w fotowoltaice.
Ponadto rozwiązaniem problemu curtailmentu fotowoltaiky mogłyby być następujące działania:
- Inwestycje w magazyny energii na poziomie systemowym
- Modernizacja elektrowni konwencjonalnych w kierunku większej elastyczności
- Rozwój programów Demand Side Response (DSR)
- Budowa nowych połączeń międzysystemowych
- Wprowadzenie efektywnych mechanizmów rynkowych
Rekomendacje dla właścicieli farm fotowoltaicznych
W obliczu rosnącego curtailmentu fotowoltaiki właściciele farm PV powinni podjąć konkretne działania:
- Monitorować zmiany prawne – dlatego należy śledzić nowelizacje przepisów dotyczących rekompensat za redysponowanie
- Dokumentować straty – jednocześnie prowadzić szczegółową ewidencję ograniczeń produkcji i utraconych przychodów
- Składać wnioski o rekompensaty – ponadto pomimo trudności w uzyskaniu wypłat, systematycznie składać wnioski przez portal PSE
- Rozważyć magazyny energii – tym samym inwestycja w magazyny może zmniejszyć ryzyko curtailmentu
- Analizować lokalizację nowych projektów – głównie wybierać lokalizacje mniej narażone na ograniczenia sieciowe
Podsumowanie
Redysponowanie fotowoltaiki w Polsce w 2025 roku osiągnęło rekordowe poziomy. Jednocześnie stanowi to poważne wyzwanie dla całej branży OZE. Ponadto problem curtailmentu fotowoltaiky będzie się nasilał bez systemowych rozwiązań. Głównie obejmujących modernizację sieci, inwestycje w magazyny energii i zwiększenie elastyczności systemu elektroenergetycznego.
Dodatkowo kluczowe dla przyszłości sektora będzie rozwiązanie kwestii rekompensat za redysponowanie fotowoltaiki w Polsce. Tym samym bez sprawiedliwego systemu odszkodowań właściciele farm PV mogą stracić motywację do dalszych inwestycji. W rezultacie zahamuje to transformację energetyczną Polski.
Jednocześnie Lighthief, jako firma specjalizująca się w obsłudze farm fotowoltaicznych, na bieżąco monitoruje zmiany w przepisach dotyczących redysponowania. Ponadto oferuje wsparcie właścicielom instalacji PV w zakresie optymalizacji ich pracy. Również w procedurach związanych z rekompensatami.
